Trong lĩnh vực xây dựng, phá dỡ công trình xây dựng là công việc thường được thực hiện khi cần giải phóng mặt bằng, cải tạo hoặc thay thế công trình cũ. Quá trình này đòi hỏi phương án thi công phù hợp và kiểm soát chặt chẽ các nguy cơ mất an toàn. Cùng Wiki Bảo Hộ Lao Động tìm hiểu quy trình phá dỡ và những lưu ý quan trọng để hạn chế tai nạn lao động.
Phá dỡ công trình xây dựng là gì?
Phá dỡ công trình xây dựng là quá trình loại bỏ toàn bộ hoặc một phần kết cấu của công trình đã được xây dựng trước đó. Công việc này thường được thực hiện trước khi xây dựng công trình mới, cải tạo công trình hiện hữu hoặc khi công trình không còn đáp ứng các yêu cầu về an toàn, thẩm mỹ hay mục đích sử dụng.
Tại khoản 1 Điều 54 Luật Xây dựng 2025 việc phá dỡ công trình xây dựng được thực hiện trong các trường hợp sau:
- Phá dỡ để giải phóng mặt bằng, phục vụ xây dựng công trình mới hoặc công trình xây dựng tạm.
- Công trình có nguy cơ sụp đổ, gây ảnh hưởng đến cộng đồng và các công trình lân cận; công trình cần được phá dỡ khẩn cấp để kịp thời phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, dịch bệnh hoặc thực hiện các nhiệm vụ cấp bách nhằm bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
- Công trình được xây dựng trong khu vực cấm xây dựng.
- Công trình xây dựng không phù hợp với quy hoạch xây dựng, không có giấy phép xây dựng trong trường hợp bắt buộc phải có giấy phép hoặc xây dựng sai nội dung được quy định trong giấy phép xây dựng.
- Công trình xây dựng lấn chiếm đất công, đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của tổ chức, cá nhân; công trình xây dựng sai thiết kế đã được phê duyệt đối với trường hợp được miễn giấy phép xây dựng.
- Công trình nhà ở riêng lẻ có nhu cầu phá dỡ để xây dựng mới;
- Phá dỡ công trình xây dựng theo nhu cầu của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình;
- Công trình hết thời hạn sử dụng theo thiết kế
Như vậy, nếu công trình xây dựng thuộc vào một trong những trường hợp trên thì sẽ thực hiện việc phá dỡ công trình. Việc phá dỡ công trình phải đảm bảo an toàn cho người, tài sản, công trình, các công trình lân cận, vệ sinh môi trường và thực hiện theo trình tự quy định tại khoản 1 Điều 44 Nghị định 207/2026/NĐ-CP.
Quy trình phá dỡ công trình xây dựng
Theo khoản 1 Điều 44 Nghị định 207/2026/NĐ-CP, áp dụng đối với các trường hợp phá dỡ được quy định tại khoản 1 Điều 54 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, quá trình phá dỡ phải bảo đảm an toàn cho con người, tài sản, công trình, các công trình lân cận và vệ sinh môi trường.
Quy trình thực hiện gồm 4 bước chính:
- Lập phương án phá dỡ: Xây dựng phương án và giải pháp phá dỡ phù hợp. Đối với trường hợp thuộc diện phải có quyết định phá dỡ hoặc cưỡng chế phá dỡ, cần có quyết định theo quy định.
- Thẩm tra, phê duyệt thiết kế phương án phá dỡ: Áp dụng đối với công trình có ảnh hưởng lớn đến an toàn và lợi ích cộng đồng.
- Chuẩn bị biện pháp thi công và an toàn: Xây dựng biện pháp thi công, đề ra các giải pháp bảo đảm an toàn và tổ chức thực hiện phá dỡ theo phương án.
- Giám sát và nghiệm thu: Theo dõi quá trình phá dỡ, kiểm tra việc thực hiện các yêu cầu kỹ thuật và an toàn, đồng thời tiến hành nghiệm thu công tác phá dỡ.
Lưu ý: Đối với nhà ở riêng lẻ, công tác phá dỡ chỉ cần thực hiện bước 1 và bước 3, bao gồm lập phương án, giải pháp phá dỡ và lập biện pháp thi công kèm biện pháp bảo đảm an toàn. Trường hợp này không yêu cầu thực hiện bước thẩm tra, phê duyệt thiết kế phương án hay bước giám sát, nghiệm thu theo quy trình nêu trên. Tuy nhiên, biện pháp bảo đảm an toàn vẫn phải được thực hiện đầy đủ nhằm hạn chế nguy cơ sập đổ, bảo vệ người và tài sản, nhất là các nhà ở lân cận.
Các nguy cơ cần kiểm soát khi phá dỡ công trình xây dựng
Trong quá trình phá dỡ công trình xây dựng, cần nhận diện và kiểm soát các nguy cơ có thể gây tai nạn cho người lao động, ảnh hưởng đến tài sản và các công trình lân cận. Những nguy cơ chính bao gồm:
- Sập đổ kết cấu ngoài dự kiến: Tường, sàn, cột hoặc các bộ phận công trình có thể đổ sập bất ngờ, gây vùi lấp và chấn thương cho người lao động.
- Vật liệu rơi, văng bắn: Gạch, bê tông, kính và các mảnh vỡ có thể rơi từ trên cao hoặc văng ra xung quanh, gây nguy hiểm cho người và tài sản.
- Bụi và tiếng ồn: Hoạt động đập phá, cắt và vận chuyển vật liệu tạo ra bụi, tiếng ồn và rung động, ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động và khu vực xung quanh.
- Nguy cơ điện giật, cháy nổ: Dây điện còn nguồn, đường ống dẫn khí, nhiên liệu hoặc các vật liệu dễ cháy chưa được xử lý có thể gây điện giật, cháy nổ trong quá trình phá dỡ.
- Tai nạn do máy móc, thiết bị: Máy xúc, máy đục phá, cần trục và phương tiện vận chuyển có thể gây va chạm, kẹp cuốn hoặc tai nạn khi vận hành không đúng quy trình.
- Ảnh hưởng đến công trình liền kề: Rung chấn, sụt lún hoặc phá dỡ sai trình tự có thể làm nứt tường, hư hỏng móng và ảnh hưởng đến độ ổn định của nhà ở xung quanh.
- Ngã cao và trượt ngã: Người lao động có thể ngã từ sàn, mái, giàn giáo hoặc vấp ngã do mặt bằng thi công nhiều vật liệu và phế thải.
- Chất thải và vật liệu nguy hại: Bụi chứa chất độc hại, hóa chất, vật liệu có amiăng hoặc chất thải xây dựng không được nhận diện và xử lý đúng cách có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và môi trường.
Biện pháp phòng tránh tai nạn lao động khi phá dỡ công trình
- Phá dỡ đúng trình tự: Tháo dỡ từ trên xuống dưới, từng bộ phận theo phương án đã lập; không phá chân tường, cột hoặc kết cấu chịu lực khi chưa có giải pháp phù hợp.
- Ngăn ngừa vật rơi, sập đổ: Không tập kết phế thải quá tải trên sàn, không đứng dưới khu vực phá dỡ và bố trí vùng cách ly xung quanh công trình.
- Đảm bảo an toàn khi làm việc trên cao: Sử dụng sàn công tác chắc chắn, lan can và dây đai chống rơi phù hợp; không làm việc tại vị trí mất ổn định.
- Cô lập nguồn nguy hiểm: Ngắt điện, khóa nguồn cấp khí và nước liên quan; kiểm tra đường ống, bồn chứa trước khi phá dỡ.
- Kiểm soát bụi và tiếng ồn: Phun ẩm giảm bụi khi phù hợp, sử dụng thiết bị bảo vệ hô hấp và thính giác, hạn chế người không có nhiệm vụ tiếp cận.
- Trang bị bảo hộ và giám sát: Yêu cầu người lao động sử dụng mũ, kính, găng tay, giày bảo hộ; dừng thi công khi xuất hiện dấu hiệu nứt, nghiêng hoặc nguy cơ sập đổ bất thường.
Lời kết
Việc phá dỡ công trình xây dựng cần được thực hiện theo phương án phù hợp, kết hợp với các biện pháp kiểm soát nguy cơ và bảo đảm an toàn trong suốt quá trình thi công. Hy vọng những thông tin từ Wiki Bảo Hộ Lao Động đã giúp bạn hiểu rõ hơn về công việc này, từ đó nâng cao ý thức phòng ngừa tai nạn và bảo vệ người lao động cũng như các công trình xung quanh.
Có thể bạn quan tâm: Biện Pháp Kiểm Soát Và Phòng Ngừa Mối Nguy Rơi Ngã Tại Công Trình
