Tai nạn rơi ngã luôn là một trong những mối nguy hiểm hàng đầu tại các công trình xây dựng. Chỉ một sơ suất trong quá trình làm việc trên cao cũng có thể để lại hậu quả nghiêm trọng cho người lao động. Vì vậy, các biện pháp an toàn để giảm thiểu mối nguy rơi ngã cần được chú trọng và thực hiện nghiêm túc tại mỗi công trình. Wiki Bảo Hộ Lao Động sẽ cùng bạn tìm hiểu cụ thể trong nội dung dưới đây.
Các vị trí, công việc có nguy cơ rơi ngã từ trên cao
Trong lĩnh vực thi công xây dựng
- Làm việc trên thang, giàn giáo, nôi treo di động hoặc các thiết bị làm việc trên cao.
- Làm việc trên mái có độ cao từ 2 m trở lên hoặc mái có độ dốc lớn hơn 25°.
- Sửa chữa, bảo dưỡng các máy móc và thiết bị xây dựng ở độ cao trên 2 m như máy xúc, cần trục, cầu trục, vận thăng.
- Làm việc gần lỗ hổng, khu vực không gian mở như hố thang máy, ban công, lan can, cầu thang.
- Lắp đặt, tháo dỡ cốp-pha, ván khuôn tại vị trí trên cao, trên mái hoặc gần khu vực có khoảng trống.
- Thực hiện đổ bê tông và công tác hoàn thiện tại các khu vực gần lỗ hổng, ban công, lan can, cầu thang.
- Làm việc trên cao đồng thời sử dụng thiết bị cầm tay, dụng cụ sửa chữa hoặc lắp đặt có sử dụng điện.
Trong các lĩnh vực công nghiệp khác
- Làm việc ở độ cao từ 2 m trở lên hoặc dưới 2 m nhưng vẫn tồn tại yếu tố nguy hiểm như vật sắc nhọn, kính, nước, axit có thể gây tai nạn.
- Làm việc trên cao tại khu vực có nguồn điện hoặc đường dây điện cao thế.
- Làm việc ở vị trí trên cao nhưng không có sàn thao tác cố định hoặc không được bố trí hệ thống đứng làm việc an toàn cho người lao động.
Nguyên nhân gây ra mối nguy rơi ngã tại các công trình
Không sử dụng đầy đủ phương tiện bảo vệ và biện pháp an toàn
- Không sử dụng giày chống trượt, dây an toàn và các phương tiện bảo vệ cá nhân phù hợp khi làm việc trên cao.
- Không sử dụng thang, giàn giáo, giáo treo, nôi treo để tạo vị trí làm việc và lối đi lại an toàn.
- Không xây dựng phương án an toàn cụ thể cho từng công việc và điều kiện làm việc thực tế.
Phương tiện làm việc trên cao không bảo đảm an toàn
- Sử dụng các phương tiện làm việc trên cao không đáp ứng yêu cầu an toàn do sai sót trong thiết kế, chế tạo, lắp dựng, tháo dỡ hoặc sử dụng.
- Giàn giáo bị quá tải do tập kết quá nhiều vật liệu hoặc tập trung đông người trên sàn thao tác.
- Không kiểm tra thường xuyên, khiến các bộ phận hư hỏng không được sửa chữa hoặc thay thế kịp thời.
- Sai sót trong thiết kế như xác định không đúng sơ đồ, tải trọng tính toán hoặc thiết kế các chi tiết, mối liên kết không phù hợp.
- Vật liệu chế tạo kém chất lượng, bị nứt, cong vênh, han gỉ hoặc gia công không đúng kích thước thiết kế; mối hàn không bảo đảm độ chắc chắn.
- Dựng lắp, tháo dỡ không đúng thiết kế như sai khoảng cách giữa các cột, chiều cao các tầng, thiếu điểm neo hoặc đặt giàn giáo trên nền đất yếu, gây mất ổn định.
- Trong quá trình lắp dựng, tháo dỡ không sử dụng dây an toàn hoặc không tuân thủ đúng trình tự thực hiện.
Thiếu biện pháp tổ chức và quản lý an toàn
- Bố trí người lao động không đủ điều kiện làm việc trên cao hoặc chưa được đầo tạo đầy đủ về chuyên môn và an toàn, vệ sinh lao động.
- Không xây dựng nội quy, quy định và quy trình kỹ thuật phù hợp với công việc trên cao.
- Thiếu kiểm tra, giám sát thường xuyên, khiến các hành vi và điều kiện làm việc không an toàn không được phát hiện, ngăn chặn và khắc phục kịp thời.
Những ảnh hưởng từ mối nguy rơi ngã
Mối nguy rơi ngã có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, khả năng lao động và thậm chí tính mạng của người lao động.
- Tổn thương xương và cơ: Gãy xương, trật khớp, tổn thương cơ hoặc dây chằng, đặc biệt ở tay, chân và vùng chịu lực khi tiếp đất.
- Chấn thương đầu và cột sống: Va đập mạnh có thể gây chấn thương sọ não, tổn thương đốt sống, ảnh hưởng đến khả năng vận động và thần kinh.
- Tổn thương cơ quan bên trong: Cú ngã từ độ cao lớn có thể gây tổn thương vùng ngực, bụng và các cơ quan nội tạng.
- Mất hoặc suy giảm khả năng lao động: Chấn thương nặng có thể cần thời gian điều trị, phục hồi kéo dài hoặc để lại di chứng.
- Nguy cơ tử vong: Trong những trường hợp rơi từ độ cao lớn hoặc va chạm mạnh, hậu quả có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng người lao động.
- Ảnh hưởng đến hoạt động thi công: Tai nạn có thể khiến công việc phải tạm dừng để xử lý sự cố, ảnh hưởng tiến độ và phát sinh chi phí cho doanh nghiệp.
Các thiết bị chống rơi ngã mà công trình cần phải có
Tùy vào đặc điểm công việc và vị trí thi công, các công trình thường cần trang bị những thiết bị chống rơi ngã sau:
Dây đai bảo hộ
Ứng dụng: Dùng khi thi công giàn giáo, lắp đặt mái tôn, bảo trì nhà cao tầng, lắp đặt điện gió và các công việc trên cao khác.
Lưới chống rơi công trình
Ứng dụng: Phù hợp với công trình cao tầng, cầu đường hoặc những khu vực có người và phương tiện hoạt động bên dưới, giúp hạn chế hậu quả khi xảy ra sự cố rơi ngã.
Lan can an toàn
Ứng dụng: Lắp đặt tại mép sàn, mái, ban công, giếng trời và các vị trí có nguy cơ người lao động rơi xuống.
Dây cứu sinh
Ứng dụng: Là dây được bố trí cố định tại khu vực làm việc, dùng để móc dây đai bảo hộ vào khi người lao động di chuyển trên cao. Thường dùng khi thi công mái, giàn giáo hoặc các kết cấu cao.
Biện pháp phòng ngừa mối nguy rơi ngã tại công trường
Căn cứ QCVN 18:2021/BXD – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về An toàn trong thi công xây dựng, ban hành kèm Thông tư số 16/2021/TT-BXD, người sử dụng lao động và nhà thầu phải thực hiện các biện pháp kiểm soát nguy cơ người lao động bị rơi, ngã trong quá trình làm việc trên cao.
Theo quy định tại tiết 2.1.5, tiểu mục 2.1, Mục 2 của QCVN 18:2021/BXD, các biện pháp phòng ngừa mối nguy rơi ngã gồm:
- Lắp đặt lan can an toàn và tấm chặn chân tại khu vực người lao động làm việc ở độ cao từ 2 m trở lên, trên mái nhà, mặt dốc, mái dốc hoặc những vị trí có nguy cơ ngã xuống hố, lỗ.
- Khi không thể lắp đặt lan can an toàn, phải bố trí lưới an toàn hoặc sàn đỡ an toàn; trường hợp phù hợp phải trang bị và yêu cầu người lao động sử dụng dây an toàn, dây cứu sinh.
- Kiểm tra và duy trì tình trạng an toàn của lan can, lưới, sàn đỡ, dây an toàn, dây cứu sinh và các phương tiện làm việc trên cao trước và trong quá trình sử dụng.
- Các khu vực có hố, lỗ, mép sàn hoặc chênh lệch độ cao phải được che chắn, bố trí rào chắn hoặc biển báo phù hợp để hạn chế nguy cơ người lao động rơi xuống.
- Nhà thầu thi công có trách nhiệm tổ chức, quản lý công trường theo quy định; bố trí rào ngăn, biển báo, sắp xếp vật tư, vật liệu và thiết bị gọn gàng, đồng thời thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn cho người lao động trong phạm vi thi công theo Điều 109 Luật Xây dựng 2014.
- Người lao động phải được hướng dẫn, đào về an toàn, được cung cấp đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân và tuân thủ các quy định, quy trình an toàn do người sử dụng lao động và nhà thầu ban hành.
Lời kết
Mối nguy rơi ngã có thể xảy ra bất cứ lúc nào nếu công tác an toàn không được kiểm soát chặt chẽ. Vì vậy, việc nhận diện đúng nguy cơ và trang bị biện pháp bảo vệ phù hợp là điều cần thiết tại mỗi công trình. Wiki Bảo Hộ Lao Động hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn có thêm cơ sở để chủ động phòng ngừa và bảo vệ an toàn khi làm việc trên cao.
Xem thêm tại:
Mối nguy va đập: nguyên nhân, nguy cơ và cách phòng tránh
Mối nguy bụi trong lao động: Tác hại và cách phòng tránh
