Đánh giá rủi ro an toàn lao động là quy trình quan trọng giúp doanh nghiệp sớm nhận diện các mối nguy hiểm tại nơi làm việc, chủ động phòng ngừa tai nạn, bệnh nghề nghiệp và đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật. Cùng Wiki Bảo Hộ Lao Động tìm hiểu chi tiết quy trình đánh giá rủi ro và những nội dung doanh nghiệp cần lưu ý.
Đánh giá rủi ro an toàn lao động là gì?
Căn cứ khoản 1 Điều 77 Luật An toàn vệ sinh lao động 2015, đánh giá nguy cơ rủi ro về an toàn, vệ sinh lao động là việc phân tích, nhận diện nguy cơ và tác hại của yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại tại nơi làm việc nhằm chủ động phòng, ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và cải thiện điều kiện lao động.
Ngành nghề bắt buộc đánh giá rủi ro an toàn lao động
Theo khoản 1 Điều 3 Thông tư 07/2016/TT-BLĐTBXH, các ngành, nghề có nguy cơ cao về mất an toàn, vệ sinh lao động bắt buộc phải thực hiện đánh giá nguy cơ rủi ro về an toàn lao động, bao gồm:
- Khai khoáng; sản xuất than cốc; sản xuất các sản phẩm dầu mỏ tinh chế.
- Sản xuất hóa chất; sản xuất sản phẩm từ cao su và plastic.
- Sản xuất kim loại và các sản phẩm từ kim loại.
- Sản xuất sản phẩm từ khoáng phi kim.
- Thi công công trình xây dựng.
- Đóng mới và sửa chữa tàu biển.
- Sản xuất, truyền tải và phân phối điện.
- Chế biến, bảo quản thủy sản và các sản phẩm từ thủy sản.
- Sản xuất các sản phẩm dệt, may, da, giày.
- Tái chế phế liệu.
- Vệ sinh môi trường.
Quy trình đánh giá rủi ro an toàn lao động
Bước 1: Nhận diện mối nguy
Việc nhận diện mối nguy cần được thực hiện từ nhiều nguồn thông tin để đảm bảo đầy đủ và chính xác, bao gồm:
- Khảo sát thực tế: Kiểm tra nhà xưởng, máy móc, thiết bị và môi trường làm việc để phát hiện các yếu tố mất an toàn như dây điện hở, máy không có tấm chắn, vật liệu dễ cháy…
- Trao đổi với người lao động: Thu thập ý kiến của công nhân để nhận diện những nguy cơ phát sinh trong quá trình làm việc.
- Tham khảo tài liệu chuyên ngành: Sử dụng hướng dẫn, cảnh báo từ các cơ quan hoặc hiệp hội nghề nghiệp liên quan.
- Xem xét dữ liệu tai nạn: Phân tích hồ sơ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và sự cố đã xảy ra để xác định các nguy cơ tiềm ẩn.
Sau khi xác định mối nguy, cần đánh giá đối tượng có thể bị ảnh hưởng, bao gồm:
- Người lao động trực tiếp như công nhân, nhân viên vệ sinh, người vận hành máy móc hoặc xe nâng.
- Nhóm đối tượng cần được bảo vệ đặc biệt như lao động trẻ, phụ nữ mang thai và người mới vào làm.
- Khách tham quan, nhà thầu phụ, kỹ sư bảo trì và những người làm việc trong khu vực liên quan.
- Xem xét nguy cơ ảnh hưởng chéo giữa các bộ phận, chẳng hạn hoạt động sơn phun có thể tác động đến khu vực làm việc lân cận.
Bước 2: Phân tích, đánh giá mức độ rủi ro
Sau khi nhận diện các mối nguy, doanh nghiệp cần đánh giá mức độ rủi ro để xác định mức độ ưu tiên và lựa chọn biện pháp kiểm soát phù hợp.
Công thức tính mức độ rủi ro: R = C × P × E
Trong đó:
- C (Hậu quả): Mức độ nghiêm trọng của tổn thất khi sự cố xảy ra.
- P (Khả năng xảy ra): Xác suất phát sinh sự cố.
- E (Tần suất tiếp xúc): Mức độ thường xuyên người lao động tiếp xúc với mối nguy.
Phân loại rủi ro:
- Rủi ro chấp nhận được: Có thể tiếp tục duy trì các biện pháp kiểm soát hiện có.
- Rủi ro không chấp nhận được: Cần áp dụng ngay các biện pháp cải thiện hoặc bổ sung để giảm thiểu nguy cơ.
Bước 3: Đề xuất biện pháp kiểm soát
Sau khi đánh giá mức độ rủi ro, doanh nghiệp cần lựa chọn biện pháp kiểm soát theo thứ tự ưu tiên nhằm giảm thiểu nguy cơ mất an toàn.
- Loại bỏ: Loại bỏ hoàn toàn mối nguy nếu có thể. Ví dụ: loại bỏ hóa chất không cần thiết khỏi khu vực làm việc.
- Thay thế: Sử dụng vật liệu, thiết bị hoặc quy trình an toàn hơn. Ví dụ: thay dung môi độc hại bằng loại ít độc hơn.
- Biện pháp kỹ thuật: Lắp đặt hệ thống thông gió, cảm biến cảnh báo, tấm chắn hoặc hàng rào bảo vệ.
- Biện pháp hành chính: Xây dựng quy trình làm việc an toàn, đào tạo và hướng dẫn người lao động.
- Trang bị bảo hộ cá nhân (PPE): Cung cấp và yêu cầu sử dụng đầy đủ mũ bảo hộ, kính bảo hộ, găng tay, khẩu trang, giày bảo hộ và các thiết bị bảo hộ phù hợp với từng công việc.
Bước 4: Ghi chép và lưu trữ kết quả
Sau khi đánh giá rủi ro, doanh nghiệp cần lập hồ sơ để theo dõi và quản lý. Hồ sơ nên bao gồm khu vực hoặc công việc được đánh giá, các mối nguy đã xác định, mức độ rủi ro, biện pháp kiểm soát và kế hoạch thực hiện (người phụ trách, thời hạn hoàn thành).
Đồng thời, kết quả đánh giá cần được phổ biến đến người lao động và cập nhật khi có thay đổi hoặc phát sinh rủi ro mới.
Bước 5: Cập nhật và đánh giá định kỳ
Đánh giá rủi ro an toàn lao động theo nguyên tắc
- Đánh giá định kỳ: Thực hiện ít nhất mỗi năm một lần.
- Đánh giá khi có thay đổi: Tiến hành ngay khi thay đổi quy trình, công nghệ, nguyên vật liệu, thiết bị hoặc sau khi xảy ra tai nạn, sự cố lao động.
Biểu mẫu đánh giá rủi ro an toàn lao động
Để việc nhận diện và kiểm soát rủi ro được thực hiện thống nhất, doanh nghiệp nên sử dụng biểu mẫu theo quy định hoặc mẫu nội bộ phù hợp với đặc thù sản xuất.
Tham khảo mẫu link dưới đây: Mẫu đánh giá rủi ro an toàn lao động – Hệ thống biểu mẫu chất lượng cao
Kết luận
Đánh giá rủi ro lao động là hoạt động cần được thực hiện và cập nhật thường xuyên để giảm thiểu nguy cơ mất an toàn, bảo vệ người lao động và tuân thủ quy định pháp luật. Hy vọng bài viết của Wiki Bảo Hộ Lao động đã mang đến cho bạn những thông tin hữu ích.
Xem thêm tại:
An toàn lao động là gì? Những điều doanh nghiệp cần biết
Checklist An Toàn Lao Động Trước Mỗi Ca Làm Việc: 10 Hạng Mục Không Thể Bỏ Qua
