Đinh, dây thép, mảnh kim loại hay các vật có đầu nhọn là những thứ dễ bắt gặp trong quá trình thi công và sản xuất. Nếu không được kiểm soát đúng cách, chúng có thể tạo ra mối nguy đâm xuyên đối với người lao động. Trong bài viết này, Wiki Bảo Hộ Lao Động sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về mối nguy này và cách phòng tránh.
Mối nguy đâm xuyên là gì?
Mối nguy đâm xuyên là nguy cơ người lao động bị vật nhọn hoặc vật có đầu sắc xuyên qua da, quần áo hoặc trang bị bảo hộ, gây tổn thương tại tay, chân hoặc các bộ phận khác trên cơ thể. Đây là mối nguy thường gặp trong xây dựng, cơ khí, sản xuất, kho bãi và các công việc phải tiếp xúc với vật liệu sắc nhọn.
Vật gây đâm xuyên có thể là đinh, vít, dây thép, mảnh kim loại, mảnh kính, đầu nhọn của vật liệu xây dựng hoặc dụng cụ lao động. Chẳng hạn, người lao động có thể giẫm phải đinh hoặc thanh kim loại nhọn, khiến vật xuyên qua đế giày vào bàn chân; hoặc bị vật nhọn đâm xuyên qua găng tay vào bàn tay trong quá trình thao tác.
Các nguyên nhân gây mối nguy đâm xuyên
- Vô tình: Người lao động không nhận biết được vật nhọn trong quá trình làm việc, di chuyển, thao tác hoặc thu gom vật liệu nên vô tình chạm, cầm hoặc giẫm phải.
- Bất ngờ: Vật liệu hoặc dụng cụ có thể bị trượt, rơi, bật, gãy hoặc dịch chuyển đột ngột, khiến người lao động không kịp phản ứng và bị đâm xuyên.
- Bố trí và bảo quản vật liệu không an toàn: Vật liệu có đầu nhọn được xếp đặt không đúng cách, để lộ phần nhọn hoặc nằm ở vị trí người lao động dễ tiếp xúc.
- Thu gom và xử lý phế liệu không đúng quy trình: Đinh, dây thép, kim loại vụn và các vật sắc nhọn bị bỏ lẫn trong rác hoặc phế liệu, làm tăng nguy cơ đâm vào tay, chân khi thu dọn.
- Thao tác và sử dụng dụng cụ không đúng cách: Người lao động thực hiện công việc thiếu biện pháp kiểm soát, khiến vật nhọn bị trượt, bật hoặc đâm vào cơ thể.
- Thiếu biện pháp che chắn, bảo vệ: Các vị trí hoặc vật liệu có nguy cơ đâm xuyên không được che chắn, bịt đầu nhọn hoặc áp dụng biện pháp bảo vệ phù hợp.
- Sử dụng PPE không phù hợp: Găng tay, giày hoặc các trang bị bảo hộ không có khả năng chống đâm xuyên phù hợp với mức độ nguy hiểm của công việc.
- Môi trường làm việc thiếu ngăn nắp: Khu vực thi công, sản xuất có nhiều vật liệu và phế liệu rơi vãi, khiến người lao động dễ giẫm phải hoặc va vào vật nhọn.
Các chấn thương do mối nguy đâm xuyên
Tùy vào độ sâu, vị trí và lực tác động, chấn thương do đâm xuyên có thể gây ra nhiều mức độ tổn thương khác nhau:
- Vết đâm xuyên có thể gây đau, sưng, chảy máu, tụ máu hoặc rách cơ, gân. Nếu vật nhọn đâm sâu hoặc tác động với lực lớn, xương cũng có thể bị tổn thương, nứt hoặc gãy, từ đó làm hạn chế khả năng vận động.
- Vật nhọn đâm sâu có thể làm tổn thương dây thần kinh, gây đau, tê, giảm hoặc mất cảm giác. Nếu mạch máu bị tổn thương, người lao động có thể bị chảy máu hoặc tụ máu tại vùng bị thương.
- Vết thương do vật nhọn bị nhiễm bẩn có thể đưa vi khuẩn vào sâu trong mô, gây sưng, đỏ, đau, chảy mủ và các biến chứng nhiễm trùng. Đặc biệt, vết thương do vật bẩn đâm sâu có thể làm tăng nguy cơ mắc uốn ván nếu không được xử lý và chăm sóc phù hợp.
- Những chấn thương ảnh hưởng đến cơ, gân, thần kinh hoặc xương có thể khiến người lao động khó cầm nắm, đi lại hoặc thực hiện các thao tác cần thiết, đồng thời kéo dài thời gian phục hồi và ảnh hưởng đến công việc.
Nếu xảy ra sự cố đâm xuyên cần làm gì?
Khi bị vật nhọn đâm xuyên, người lao động cần ngừng công việc và sơ cứu đúng cách càng sớm càng tốt để hạn chế chảy máu, nhiễm trùng và tổn thương nặng hơn.
- Không tự ý rút vật đang cắm sâu trong cơ thể: Nếu vật nhọn vẫn còn cắm trong vết thương, không cố kéo hoặc xoay vật ra vì có thể làm tổn thương mô và mạch máu nghiêm trọng hơn.
- Kiểm soát chảy máu: Dùng gạc hoặc vật liệu sạch che phủ và tạo áp lực phù hợp lên vùng bị thương nếu có chảy máu.
- Không chạm tay bẩn vào vết thương: Hạn chế đưa bụi bẩn hoặc vi khuẩn vào vết đâm. Không tự ý đổ hóa chất hoặc các chất không phù hợp trực tiếp vào vết thương.
- Đánh giá mức độ tổn thương: Nếu vết đâm sâu, chảy máu nhiều, vật nhọn xuyên vào vùng nhạy cảm hoặc có dấu hiệu tổn thương xương, thần kinh, mạch máu, cần đưa người bị nạn đến cơ sở y tế để được kiểm tra.
- Theo dõi nguy cơ nhiễm trùng: Nếu xuất hiện sưng, đỏ, đau tăng dần, chảy mủ hoặc sốt sau chấn thương, cần được thăm khám y tế.
- Kiểm tra tình trạng tiêm phòng uốn ván: Với vết thương do vật nhọn, đặc biệt là vật bẩn hoặc có nguy cơ nhiễm đất, cần thông báo cho nhân viên y tế để đánh giá nhu cầu tiêm phòng hoặc tiêm nhắc uốn ván.
Biện pháp phòng tránh mối nguy đâm xuyên
Đối với người lao động
- Tham gia đầy đủ đào tạo an toàn: Người lao động cần tham gia các khóa đào tạo, huấn luyện về mối nguy đâm xuyên và nắm được đặc điểm của vật liệu, công đoạn có khả năng gây chấn thương. Sau đào tạo phải hiểu rõ cách phòng tránh và xử lý khi phát hiện nguy cơ.
- Tuân thủ quy trình làm việc: Thực hiện đúng quy trình khi cầm, nâng, vận chuyển, gia công và thu gom vật liệu sắc nhọn. Không tự ý thay đổi thao tác hoặc bỏ qua bước kiểm soát đã được quy định để rút ngắn thời gian làm việc.
- Sử dụng PPE đúng yêu cầu: Sử dụng găng tay chống đâm xuyên, giày bảo hộ chống đâm xuyên, quần áo bảo hộ và mũ bảo hộ theo yêu cầu của từng công việc. PPE phải được sử dụng đúng cách và không được tự ý tháo bỏ trong khu vực còn tồn tại nguy cơ.
- Tự kiểm tra trước và trong khi làm việc: Kiểm tra tình trạng PPE trước khi sử dụng; trong quá trình làm việc, nếu phát hiện găng tay, giày hoặc quần áo bị rách, thủng, mòn thì phải ngừng sử dụng và báo để được thay thế.
- Chủ động nhận diện và báo cáo nguy cơ: Khi phát hiện đinh, dây thép, kim loại sắc nhọn, vật liệu bị gãy hoặc điều kiện làm việc có khả năng gây đâm xuyên, cần báo ngay cho người phụ trách và không tự ý tiếp tục làm việc trong điều kiện không an toàn.
- Không xử lý vật nhọn tùy tiện: Không dùng tay không để nhặt, bới hoặc kéo vật sắc nhọn. Sử dụng dụng cụ và phương pháp thu gom phù hợp với từng loại vật liệu.
Đối với người sử dụng lao động
- Đánh giá mối nguy trước khi bố trí công việc: Xác định các nguồn có khả năng gây đâm xuyên theo từng công đoạn, chẳng hạn vật liệu sắc nhọn, phế liệu, dụng cụ hoặc nguy cơ từ mặt sàn. Từ đó xác định người có khả năng tiếp xúc và mức độ rủi ro để đưa ra biện pháp kiểm soát phù hợp.
- Ưu tiên kiểm soát nguy cơ tại nguồn: Không chỉ phụ thuộc vào PPE. Doanh nghiệp cần loại bỏ vật nhọn không cần thiết, che chắn hoặc bịt đầu nhọn, cố định vật liệu và thiết lập phương pháp thu gom phế liệu để giảm khả năng người lao động tiếp xúc trực tiếp.
- Trang bị PPE theo đánh giá rủi ro: Cung cấp găng tay chống đâm xuyên, giày chống đâm xuyên, quần áo bảo hộ và mũ bảo hộ phù hợp với từng công việc. Không nên sử dụng một loại PPE cho tất cả công việc nếu mức độ và dạng nguy cơ khác nhau.
- Thiết lập quy trình và hướng dẫn cụ thể: Quy định rõ cách thao tác, vận chuyển, lưu trữ, thu gom và xử lý vật sắc nhọn; đồng thời xác định trách nhiệm của từng vị trí trong việc kiểm soát nguy cơ.
- Đào tạo và đánh giá năng lực: Không chỉ tổ chức đào tạo một lần mà cần đào tạo khi người lao động mới vào làm, khi thay đổi công việc hoặc xuất hiện nguy cơ mới, đồng thời kiểm tra khả năng thực hiện đúng quy trình sau đào tạo.
- Cảnh báo và hạn chế tiếp cận: Sử dụng biển báo, ký hiệu, rào chắn hoặc phân vùng đối với khu vực có nguy cơ đâm xuyên mà chưa thể loại bỏ hoàn toàn.
- Kiểm tra, giám sát: Thực hiện kiểm tra định kỳ về khu vực làm việc, PPE và việc tuân thủ quy trình. Khi xảy ra sự cố hoặc phát hiện tình huống suýt xảy ra tai nạn, cần xác định nguyên nhân, điều chỉnh biện pháp kiểm soát và cập nhật lại hướng dẫn nếu cần.
Kết luận
Mối nguy đâm xuyên có thể gây ra nhiều mức độ chấn thương, từ tổn thương mô mềm đến cơ, gân, dây thần kinh và xương. Vì vậy, nhận diện đúng nguy cơ, tuân thủ an toàn và sử dụng PPE phù hợp là yếu tố quan trọng để phòng tránh. Wiki Bảo Hộ Lao Động hy vọng bài viết giúp bạn hiểu rõ hơn và chủ động bảo vệ an toàn trong công việc.
Có thể bạn quan tâm:
Mối nguy bụi trong lao động: Tác hại và cách phòng tránh
Mối nguy cắt trong lao động: nguyên nhân và cách phòng tránh
