Mỗi năm, nhiều vụ tai nạn xảy ra tại các xưởng cơ khí do máy móc, điện, hóa chất và những yếu tố mất an toàn trong quá trình làm việc. Việc nắm rõ an toàn lao động trong ngành cơ khí giúp người lao động chủ động phòng tránh rủi ro và bảo vệ sức khỏe. Wiki Bảo hộ lao động sẽ cùng bạn tìm hiểu những mối nguy, nguyên nhân và biện pháp an toàn cần thiết.
Những mối nguy hiểm gây mất an toàn lao động trong ngành cơ khí
Nguy cơ cơ học: Cắt, đâm, kẹp, cuốn và văng mảnh vụn
Máy tiện, máy phay, máy bào, máy khoan và các thiết bị gia công khác có nhiều bộ phận chuyển động với tốc độ cao. Tóc, quần áo rộng hoặc găng tay có thể bị cuốn vào máy, trong khi phoi và mảnh kim loại văng ra có thể gây tổn thương cho mắt, da và các bộ phận khác trên cơ thể.
Nguy cơ hóa chất: Dầu cắt gọt, dung môi và khói hàn
Trong xưởng cơ khí thường sử dụng dầu cắt gọt, dung dịch làm mát, dầu mỡ bôi trơn, dung môi, hóa chất tẩy rửa và các loại khí dùng trong hàn như CO₂, argon. Tiếp xúc hoặc hít phải các chất này trong thời gian dài có thể gây kích ứng da, mắt và đường hô hấp. Một số dung môi còn có tính dễ cháy, làm tăng nguy cơ cháy nổ.
Nguy cơ điện: Rò điện, dây dẫn hở và chập điện
Các thiết bị điện trong xưởng cơ khí thường hoạt động với công suất lớn. Dây dẫn bị hở, vỏ máy rò điện, thiết bị xuống cấp hoặc ổ cắm quá tải có thể gây điện giật, chập điện và cháy. Môi trường ẩm ướt hoặc có nhiều bụi kim loại cũng có thể làm tăng nguy cơ mất an toàn điện.
Nguy cơ tiếng ồn và rung động
Máy dập, máy cắt, máy mài và nhiều thiết bị cơ khí có thể tạo ra tiếng ồn và rung động lớn. Tiếp xúc với tiếng ồn kéo dài có thể ảnh hưởng đến thính lực, trong khi rung động từ các thiết bị cầm tay có thể gây ảnh hưởng đến bàn tay, cánh tay và hệ cơ xương khớp.
Nguyên nhân mất an toàn lao động trong ngành cơ khí
- Thiếu hoặc sử dụng thiết bị bảo hộ không phù hợp: Không được trang bị đầy đủ PPE hoặc sử dụng trang bị không đúng với tính chất công việc, làm tăng nguy cơ chấn thương.
- Máy móc, thiết bị gặp sự cố: Máy hỏng, rò rỉ điện, thiếu bộ phận che chắn hoặc vận hành không ổn định có thể gây điện giật, cuốn kẹp, va đập và các tai nạn khác.
- Không tuân thủ quy định an toàn: Người lao động vi phạm nội quy, vận hành máy sai hướng dẫn hoặc tự ý thực hiện các thao tác không được phép.
- Điều kiện làm việc không đảm bảo: Nhà xưởng thiếu ánh sáng, thông gió kém, nhiệt độ cao hoặc tiếng ồn vượt mức cho phép có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng tập trung.
- Bố trí nhà xưởng thiếu khoa học: Máy móc, nguyên vật liệu và thành phẩm sắp xếp lộn xộn, lối đi bị cản trở gây khó khăn cho việc di chuyển và xử lý sự cố.
- Công tác quản lý chưa chặt chẽ: Thiếu quy trình an toàn, không huấn luyện định kỳ hoặc kiểm tra, giám sát thường xuyên khiến các hành vi không an toàn và mối nguy dễ bị bỏ sót.
Biện pháp đảm bảo an toàn lao động trong ngành cơ khí
Đối với người lao động
- Tham gia huấn luyện an toàn lao động trước khi bắt đầu công việc và theo yêu cầu của doanh nghiệp.
- Tuân thủ quy trình vận hành máy móc, thiết bị và các hướng dẫn an toàn tại nơi làm việc.
- Sử dụng đầy đủ thiết bị bảo hộ lao động phù hợp với từng công việc.
- Không tự ý sửa chữa, tháo gỡ hoặc vô hiệu hóa các bộ phận bảo vệ, thiết bị an toàn của máy.
- Báo cáo ngay khi phát hiện nguy cơ mất an toàn, hư hỏng máy móc hoặc sự cố kỹ thuật.
- Chấp hành nội quy an toàn và hướng dẫn của doanh nghiệp trong quá trình làm việc.
Đối với doanh nghiệp
- Tổ chức huấn luyện an toàn lao động, vệ sinh lao động cho người lao động theo quy định, trong đó có các yêu cầu về huấn luyện được quy định tại Nghị định 44/2016/NĐ-CP.
- Trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân cho người lao động.
- Kiểm tra, bảo dưỡng máy móc thường xuyên để kịp thời phát hiện và khắc phục sự cố.
- Lắp đặt hệ thống thông gió, hút bụi và xử lý khí thải phù hợp với môi trường làm việc.
- Bố trí khu vực làm việc khoa học, an toàn, bảo đảm thuận tiện cho việc di chuyển và vận hành máy móc.
- Xây dựng phương án phòng cháy chữa cháy và ứng phó sự cố tại nơi làm việc.
- Ghi chép và cải tiến an toàn: Duy trì nhật ký kiểm tra an toàn, ghi nhận và báo cáo sự cố, tai nạn lao động (nếu có) để xác định nguyên nhân và đưa ra biện pháp phòng ngừa tái diễn.
Những lưu ý cần quan tâm khi làm việc trong xưởng cơ khí
- Không đeo trang sức, phụ kiện khi làm việc: Tháo vòng cổ, đồng hồ, nhẫn và các phụ kiện không cần thiết để tránh bị cuốn vào máy móc.
- Không sử dụng găng tay bảo hộ khi vận hành máy quay: Găng tay vải có thể bị cuốn vào trục quay, kéo theo bàn tay vào máy. Chỉ sử dụng găng tay phù hợp khi thực hiện các công việc cầm nắm phôi và tháo găng khi vận hành máy tiện, máy phay, máy khoan.
- Buộc gọn tóc khi làm việc: Người lao động nữ có tóc dài cần buộc gọn hoặc sử dụng mũ, lưới bảo hộ phù hợp để tránh tóc bị cuốn vào máy.
- Không tự ý đóng, ngắt nguồn điện: Chỉ người có trách nhiệm mới được thao tác với hệ thống điện của xưởng để tránh chập điện, điện giật hoặc cháy nổ.
- Không làm việc khi thiếu tập trung: Không vừa vận hành máy vừa sử dụng điện thoại, trò chuyện hoặc làm việc khi quá mệt mỏi. Cần nghỉ ngơi hợp lý và dừng công việc khi không đủ tỉnh táo.
- Không tháo bỏ thiết bị che chắn của máy: Tuyệt đối không tự ý tháo tấm chắn hoặc vô hiệu hóa thiết bị an toàn để thuận tiện cho việc vận hành, vì có thể làm tăng nguy cơ cuốn, kẹp hoặc va đập.
- Vệ sinh máy móc đúng cách: Vệ sinh máy và khu vực làm việc sau mỗi lần sử dụng hoặc theo lịch định kỳ. Dùng chổi chuyên dụng để loại bỏ phoi kim loại, không dùng tay trực tiếp.
- Quản lý dầu mỡ và giẻ lau: Không để dầu mỡ, giẻ lau nhiễm dầu lẫn với vật liệu khác. Sử dụng thùng chứa riêng có nắp đậy, vệ sinh sàn và kiểm tra đường ống dầu định kỳ để hạn chế nguy cơ trơn trượt và cháy.
Kết luận
Để duy trì an toàn lao động trong ngành cơ khí, người lao động cần nghiêm túc tuân thủ quy định, còn doanh nghiệp phải bảo đảm điều kiện làm việc và kiểm soát các nguy cơ tại xưởng. Sự phối hợp của hai phía là nền tảng để hạn chế tai nạn và bảo vệ sức khỏe lâu dài. Wiki Bảo hộ lao động hy vọng bài viết mang đến những thông tin hữu ích cho quá trình làm việc thực tế.
